خانه / مقالات بهره وری چیست؟

بهره وری چیست؟

به روز شده در بهمن ۱۴۰۲

5 / 5. 1

5 از تعداد 1 رای
بهره وری چیست؟

بهره وری چیست؟ چگونه میزان بهره‌وری را اندازه‌گیری نماییم؟چرا بهره وری از دغدغه ها و اولویت های هر سازمان است؟

برای هر سازمان و یا هر فردی مهم است که میزان بهره‌وری خود را در کار بداند. بسیار شنیده‌ایم که یک سازمان ورشکست شده و علت آن، بهره‌وری پایین آن سازمان، ذکر شده است. نظر به اهمیت این موضوع و ارتباط آن با موفقیت و یا شکست یک فرد یا سازمان، در این مطلب از سایت سیستم مدیریت اطلاعات فریار با مفهوم بهره‌وری آشنا می‌شویم.

شاخص بهره وری چیست؟

بهره‌وری یعنی میزان خروجی و سود سازمان نسبت به هزینه‌ها. یعنی اگر سازمانی بتواند با ثابت نگهداشتن کیفیت، از میزان هزینه‌های سازمانی خود کم کند، می‌تواند بگوید بهره‌وری بالاتری ایجاد کرده است. یکی از اهداف اخذ استاندارد ایزو ۹۰۰۱ نیز بالا بردن بهره‌وری سازمان است.

نیروی انسانی و تجهیزات، ساده‌ترین و واضح‌ترین هزینه‌های شروع یک کسب و کار برای رسیدن به هدف است. به‌طور مثال اگر به سازمانی پانصد میلیون بودجه بدهند و خروجی کار آنها ۳ پروژه باشد و سازمانی دیگر بتواند آن سه پروژه را با سیصد و پنجاه میلیون انجام دهد و به فکر پروژه چهارم باشد به این معنی است که شرکت دوم به بهره‌وری خوبی دست پیدا کرده است.

فرمول بهره وری

کسب بهره‌وری بالا برای هر کسب و کاری مثل اهمیت تنفس برای انسان است و ادامه حیات کسب و کار را تضمین می‌نماید. برای محاسبه بهره وری از فرمول زیر می توان استفاده نمود:

صرف کمترین میزان منابع  +  تولید بهترین و باکیفیت ترین محصول  =  بهره وری

مدیران سازمان‌ها باید دستیابی به بهره‌ وری را جزء اهداف مهم سازمان خود قرار دهند. برای یک سازمان رسیدن به سود مناسب با وجود تولید محصولی باکیفیت بهره‌وری محسوب می‌شود و برای هر فردی دست پیدا کردن به زندگی ایده آل با سطح کیفیت اقتصادی و اجتماعی مناسب، بهره‌وری معنی می‌گردد. این در حالی است که نیروی انسانی، بزرگترین و حساس‌ترین عنصر شکل‌گیری هر سازمان در رسیدن به بهره‌وری است.

عوامل اثرگذار در بهره وری کدامند؟

اگر بخواهیم در ساده‌ترین حالت ممکن عوامل اثرگذار در بهره وری را نام ببریم، اثربخشی و کارایی مهم ترین آنها است.

بر اساس تعریف استاندارد ایزو 9001 دو عامل تاثیر گذار در بهره‌وری عبارتند از اثربخشی و کارایی.

اثربخشی چیست

یکی از عوامل مهم در بهره‌وری، اثربخشی (به انگلیسی Effectiveness) می‌باشد كه‌ از نسبت فعاليت‌هاي‌ برنامه‌ريزي‌ شده‌ تحقق‌ يافته‌ به نتايج‌ برنامه‌ريزي‌ شده‌ به دست‌ می اید.

اثربخشي عبارت است از درجه و مقدار رسیدن به اهداف تعيين شده و میل به نتیجه مطلوب و مورد نظر. اين مفهوم، نشانگر تحقق اهداف و سطح دستیابی به آن مي باشد. اثر بخشي را مي‌توان به صورت کار درست را انجام دادن، تعريف کرد. کار درست در واقع آن چيزي است که نياز براي آن وجود داشته باشد.

تعریف عامیانه اثربخشی این است که کار را به درستی تعریف کنیم. هرگاه صحبت از اثربخشی می‌شود به دنبال مفهوم ارتباط فعالیت با هدف و برنامه‌ها هستیم، هرچه بهتر بتوانیم به برنامه‌ها دست پیدا کنیم، به همان اندازه اثربخش‌تر بوده‌ایم. میزانی كه فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده تحقق یافته و نتایج برنامه‌ریزی شده بدست آمده، اثربخشی بیشتری خواهد بود.

مطابق تعریف فوق هرگاه صحبت از برنامه‌ریزی و یا زمان شد باید به دنبال تعریف اثربخشی باشیم. به عنوان مثال شاخص برنامه تولید، تحویل به موقع و هر KPI ای که شامل زمان و برنامه ریزی همراه با هم بود.

تعریف کارایی

کارایی (Efficiency) عبارت است از رابطه میان نتایج بدست آمده با منابع استفاده شده. کارایی به معنی این است که با صرف کمترین زمان، هزینه و هدررفت منابع، به بیشترین نتایج/اهداف برسیم البته به گونه‌ای که در کیفیت خروجی کار تاثیری نداشته باشد و به سازمان آسیبی نرساند.

رابطه کارایی و اثربخشی

با ذکر یک مثال، مفهوم کارایی و اثربخشی را برای درک بهتر شرح می‌دهیم: فرض کنید تصمیم گرفته‌اید از مشهد به تهران بروید، مسیرهای متعددی وجود دارد:

الف –مسیر مشهد، نیشابور، سبزوار، شاهرود، سمنان و تهران.

ب – مسیر مشهد، قوچان، بجنورد، ساری، آمل و تهران.

پ – مسیر مشهد به تربت حیدریه، طبس، راور، کرمان و تهران.

و باز هم مسیرهای بسیاری وجود دارند. طولانی، پرپیچ و خم یا ساده و سرراست، درست مانند انواع راه‌حل‌ها و برنامه‌هایی که در مدیریت برای تصمیم‌گیری، انتخاب و اجرا وجود دارد.

سوال: شما از طریق مسیرهای مختلف به مقصد (تهران) رسیده اید. حالا بگویید که کدام مسیرها اثربخش تر بوده‌اند؟

پاسخ: هر سه مسیر. بله اگر به تهران رسیده اید، فرقی نمی‌کند حتی اگر مسیری طولانی را طی کرده و بعد از چند روز به تهران رسیده اید،بازهم اثربخشی سفر شما ۱۰۰ درصد است زیرا فقط مهم این است که به تهران برسید، اینکه چه قدر بنزین سوزانده‌اید؟ چند روز در راه بوده اید؟ و چه قدر خرج کرده‌اید در پاسخ این سوال‌ها تأثیری ندارند، اثربخشی همه راه ها صددرصد است.

آن چه که در اینجا متفاوت است و فرق دارد مقدار کارایی سفرها و نتایج تصمیم هاست، هر چه قدر منابع کمتری مانند سوخت، زمان و پول صرف کنید کارایی سفر شما بالاتر می رود.

بهره وری است که اثر کارایی و اثربخشی را تجمیع می کند، در واقع بهره وری به صورت زیر تعریف می کند:

کارآیی+ اثربخشی = بهره وری

اکنون سوال مهم این است که کدام مهم تراست، اثربخشی و یا کارآیی؟ تعریف بهره وری به این معنی است که کارایی و اثربخشی در بعضی سازمان‌ها گاهی باید باهم ادغام شود تا نتیجه دهد در غیر اینصورت سازمان به نتیجه نخواهد رسید. یکی از راههایی که به ما کمک می‌کند تا در مسیر بهره‌وری قرار بگیریم رعایت قوانین ایزو 9001 است که بیشتر به آن خواهیم پرداخت.

5 / 5. 1

مائده اسماعیلی هستم فارغ التحصیل رشته‌ی مهندسی تجارت الکترونیک از دانشگاه اصفهان. از سال 1401 تا کنون در واحد سئو و بهینه سازی وب سایت شرکت مهندسی یلدا حضور و همکاری مستمر دارم. معتقدم هر کسب و کاری، داستانی دارد و من سعی میکنم راوی خوبی باشم و با چاشنی جذابیت، تصویری زیبا و هنرمندانه از کسب و کارتان را در مقابل چشمان مخاطبان‌تان قرار دهم. من سئو کار هستم و با جادوی کلمات، معجزه میکنم.

مقالات مرتبط

شاخص کلیدی عملکرد
۱۸ شاخص کلیدی عملکرد (kpi) در کسب و کار

شاخص کلیدی عملکرد (به انگلیسی kpi) از عناوین مورد بحث و مهم در نرم افزار مدیریت تضمین کیفیت است. در این مطلب سعی داریم که شما را با مفهوم شاخص و سپس با نمونه‌های شاخص‌های کلیدی عملکرد KPI آشنا کنیم. اما شاخص کلیدی عملکرد چیست؟ نمونه کاربردهای آن در صنعت و مثال های آن در ...

بهینه سازی فرآیند
بهینه سازی عملکرد از طریق مدیریت فرایند

بهینه سازی عملکرد از طریق مدیریت فرآیند BPMS از جدیدترین متدهای مدیریت اطلاعات در سازمان‌ها است.بهینه‌سازی عملکرد از ابتدای تاریخ طرفداران خود را داشته است. بنابراین بهینه‌سازی برای انسان‌ها قدمتی به اندازه تاریخ بشریت دارد. زیرا یکی از بارزترین خصوصیت‌های انسانی، میل به کسب بهترین‌ها است. انسانها از ابتدا تا کنون به دنبال آن بوده‌اند ...

درباره Power Bi
آموزش رایگان Power Bi

قبل از شروع آموزش , Power Bi  چیست؟! اول با جمله سایت مایکروسافت شروع میکنیم  که نوشته است "Power Bi مجموعه ای از ابزارهای تجزیه و تحلیل تجاری است که بینش هایی را از کل سازمان شما ارائه می دهد"

تضمین کیفیت چیست
تضمین کیفیت چیست

تضمین کیفیت چیست؟ جایگاه تضمین کیفیت در سازمان یکی از دغدغه‌های مدیران کسب و کارهای مختلف است. در این مقاله بررسی می‌کنیم که تضمین کیفیت چیست و وجود آن در سازمان از چه اهمیتی برخوردار است. همچنین به بررسی جایگاه سازمانی تضمین کیفیت و معرفی نرم افزارهایی مانند نرم افزار مدیریت تضمین کیفیت که در ...

بهترین نرم افزار حسابداری ابری
بهترین نرم افزار حسابداری ابری

بهترین نرم افزار حسابداری ابری کدام است؟ تفاوت نرم افزار حسابداری تحت وب و نرم افزار ابری؟ اینها سوالاتی است که درباره نرم افزارهای ابری به ویژه نرم افزار حسابداری ابری ممکن است در ذهن شما ایجاد شده باشد. در این مقاله از فریار سیستم، ضمن معرفی نرم افزارهای ابری، لیست چند نرم افزار حسابداری ...